Chi phí logistics tại Việt Nam hiện được ước tính chiếm khoảng 16–18% GDP, tạo áp lực đáng kể đối với hoạt động sản xuất, xuất nhập khẩu và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo nhận định của đại diện Ernst & Young (EY), việc đẩy mạnh logistics xanh kết hợp với liên thông dữ liệu và tối ưu vận hành có thể giúp đưa tỷ lệ này về mức 12–15% GDP. Điều này cho thấy chuyển đổi xanh không chỉ hướng đến giảm phát thải mà còn mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả kinh tế trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Chi phí logistics Việt Nam và tiềm năng tiết giảm từ chuyển đổi xanh
Tại phiên chuyên đề “Chuỗi giá trị toàn cầu bền vững: Logistics xanh” thuộc Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, bà Ishita Dhamani, đối tác cấp cao của Ernst & Young (EY) Singapore, nhận định Việt Nam sở hữu nền tảng sản xuất lớn cùng hệ thống cảng biển có năng lực khai thác đáng kể, trong đó có cụm cảng Cái Mép – Thị Vải.

Bà Ishita Dhamani, đại diện Ernst & Young (EY) Singapore, tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026. Ảnh: AEF 2026/VnExpress.
Tuy nhiên, chi phí logistics vẫn là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Theo số liệu được đại diện EY đề cập, chi phí logistics hiện chiếm khoảng 16–18% GDP, cao hơn so với nhiều thị trường trên thế giới.
Bà Ishita Dhamani cho rằng việc xanh hóa chuỗi cung ứng có thể góp phần đưa tỷ lệ này về khoảng 12–15% GDP. Đây là mức tiềm năng được chuyên gia nhận định, không phải kết quả tiết giảm đã đạt được hoặc mục tiêu chắc chắn sẽ hoàn thành.
Đáng chú ý, logistics xanh không chỉ giới hạn ở việc sử dụng phương tiện vận tải điện hay tiết kiệm năng lượng tại cảng biển. Theo đại diện EY, quá trình này cần được triển khai thông qua nhiều giải pháp kết hợp, bao gồm phát triển vận tải đa phương thức, ứng dụng kho thông minh và tổ chức các hoạt động logistics theo hướng tuần hoàn.
Trong đó, vận tải đa phương thức có thể hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn và phối hợp các phương thức vận chuyển như đường bộ, đường thủy nội địa và đường sắt phù hợp với đặc điểm hàng hóa, tuyến vận chuyển và yêu cầu giao nhận.
Việc tổ chức hợp lý các chặng vận chuyển giúp hạn chế những hoạt động trung chuyển không cần thiết, nâng cao khả năng sử dụng phương tiện và giảm áp lực chi phí trong quá trình lưu thông hàng hóa.
Bên cạnh đó, tối ưu vận hành cũng là yếu tố quan trọng trong quá trình xanh hóa logistics. Theo TS Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), các giải pháp cần tập trung vào những vấn đề thực tế như giảm tỷ lệ xe chạy rỗng, rút ngắn thời gian chờ và hạn chế tổn thất nông sản trong chuỗi lạnh.
Đây đều là những yếu tố có thể làm gia tăng chi phí vận chuyển, tiêu hao nhiên liệu và ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác nguồn lực. Khi được cải thiện, doanh nghiệp không chỉ có cơ hội tiết kiệm chi phí mà còn có thể giảm mức tiêu thụ năng lượng và phát thải phát sinh từ các hoạt động không cần thiết.
Từ góc độ này, logistics xanh có thể được xem là quá trình kết hợp giữa mục tiêu môi trường và hiệu quả kinh tế. Thay vì chỉ tập trung đầu tư thiết bị mới, doanh nghiệp cần đồng thời xem xét cách thức tổ chức vận hành, sử dụng hạ tầng và phối hợp các hoạt động trong chuỗi cung ứng.
Tối ưu vận hành và kết nối dữ liệu trong chuỗi logistics
Bên cạnh hạ tầng và phương tiện vận tải, khả năng kết nối dữ liệu giữa các bên đang trở thành yếu tố quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả logistics.
Theo ông Cao Hồng Phong, Phó tổng giám đốc Cảng Quốc tế Gemalink, thông tin của từng đơn hàng cần được chia sẻ giữa chủ hàng, đơn vị vận tải và cảng biển để hỗ trợ quá trình điều phối.
Chẳng hạn, đối với một lô hàng xuất khẩu bằng container, các thông tin như địa điểm tiếp nhận container rỗng, thời điểm hàng hóa sẵn sàng vận chuyển bằng sà lan và lịch tàu rời cảng cần được phối hợp chặt chẽ. Khi các bên chủ động nắm bắt kế hoạch, hoạt động giao nhận có thể được tổ chức phù hợp hơn, hạn chế thời gian chờ và những chuyến vận chuyển không hiệu quả.
Tuy nhiên, việc liên thông dữ liệu trong chuỗi logistics hiện vẫn còn những hạn chế. Đại diện Cảng Quốc tế Tân Cảng – Cái Mép (TCIT) cho biết các doanh nghiệp đang sử dụng những nền tảng phần mềm quản lý khác nhau, khiến quá trình chia sẻ và đồng bộ thông tin chưa thực sự thông suốt.
Thực tế này cho thấy chuyển đổi số trong logistics không chỉ là việc mỗi doanh nghiệp ứng dụng phần mềm riêng lẻ mà còn đòi hỏi khả năng kết nối thông tin giữa các đơn vị tham gia chuỗi cung ứng.
Để cải thiện hiệu quả vận hành, đại diện Bộ Công Thương đề xuất tiếp tục rà soát các thủ tục kiểm tra, thông quan có thể gây kéo dài thời gian xử lý hàng hóa, đồng thời thúc đẩy cơ chế một cửa quốc gia, chứng từ điện tử và nghiên cứu chuẩn hóa dữ liệu logistics.
Một hướng triển khai đáng chú ý là đề xuất thí điểm hành lang logistics xanh kết hợp điều phối số, kết nối các khu vực sản xuất với cụm cảng Cái Mép – Thị Vải và chuỗi lạnh nông sản Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo đề xuất, hiệu quả của mô hình cần được đánh giá thông qua những chỉ tiêu cụ thể như lượng phát thải, năng lượng tiêu hao, chi phí trên đơn vị hàng hóa, tỷ lệ giao hàng đúng hẹn và mức độ tổn thất hàng hóa. Đây sẽ là cơ sở để xác định các giải pháp phù hợp trước khi xem xét nhân rộng.
Đối với khu vực Cái Mép – Thị Vải, nơi tập trung nhiều hoạt động vận tải container và dịch vụ logistics, việc nâng cao khả năng phối hợp giữa cảng biển, cảng thủy nội địa, kho bãi và đơn vị vận tải có ý nghĩa thiết thực trong tổ chức luân chuyển hàng hóa.
Trong chuỗi hoạt động này, hệ thống cảng thủy nội địa và kho bãi hỗ trợ các công đoạn tiếp nhận, tập kết, lưu trữ và giao nhận hàng hóa. Việc bố trí hợp lý các công đoạn, phối hợp kế hoạch vận chuyển và sử dụng hiệu quả năng lực hạ tầng có thể góp phần hạn chế thời gian chờ, giảm những hoạt động phát sinh không cần thiết và nâng cao hiệu quả khai thác.
Tại khu vực Phú Mỹ, Cảng Hồng Long hoạt động trong lĩnh vực cảng thủy nội địa, kho bãi và logistics, gắn với hệ thống cảng biển Cái Mép – Thị Vải. Với khả năng tiếp nhận phương tiện thủy đến 10.000 DWT, hệ thống kho 127.000 m² và bãi 110.000 m², cảng sở hữu hạ tầng phục vụ hoạt động tập kết, lưu trữ và luân chuyển hàng hóa.
Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến hiệu quả chi phí logistics, việc tổ chức khai thác hạ tầng phù hợp với nhu cầu hàng hóa, phối hợp hoạt động giao nhận và tối ưu sử dụng nguồn lực là những yếu tố cần được chú trọng. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp để Cảng Hồng Long từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời tìm hiểu và ứng dụng các giải pháp vận hành bền vững.

Nhìn chung, tiềm năng tiết giảm chi phí logistics thông qua chuyển đổi xanh không chỉ đến từ thay đổi công nghệ hay nguồn năng lượng, mà còn phụ thuộc vào khả năng tổ chức vận tải, kết nối dữ liệu và khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có.
Nhận định của EY về khả năng đưa chi phí logistics Việt Nam về mức 12–15% GDP cho thấy dư địa cải thiện đáng chú ý, song hiệu quả thực tế cần được đánh giá trên cơ sở các giải pháp triển khai cụ thể. Đối với doanh nghiệp logistics, việc bắt đầu từ những hoạt động có thể đo lường và tối ưu trong từng khâu vận hành sẽ là nền tảng thiết thực để hướng đến mục tiêu giảm chi phí và phát triển bền vững.
Nguồn tham khảo: Báo VnExpress, ngày 27/10/2026 – EY: Chi phí logistics Việt Nam có thể giảm về 12% GDP nhờ xanh hóa
CÔNG TY CỔ PHẦN CẢNG HỒNG LONG
Địa chỉ: Đường Liên Cảng Cái Mép – Thị Vải, KP. Tân Ngọc, Phường Phú Mỹ, TP. Hồ Chí Minh, Việt Nam
Hotline: 0789.755.000
Email: honglongport@gmail.com
Dịch